داریم به یلدا نزدیک میشیم...دراز...طولانی...انارها...قصه های بزرگترا...یاد گذشته ها...بزرگا میگن اجاق یارو کوره...همسایه رو میگم...هنوز بعضی ها ولش نمی کنن و بهش میرسن...یکی نیست بگه بابا قطع امید کنید ازش...سالهاست که اجاقش کور شده...درسته موسسه رویان کارایی کرده ولی خوب این یکی دیگه به هیچ صراطی راه نداره...بی خیالش شید...ولی انگار نه انگار...تو خواب خرگوشی اند...انگار نه انگار!آلوده ی این همسایه شدند...هی بهش میرسن...هی تحفه ببر...کادو ببر...اینو ببر...اونو ببر...ببر ببر اینجا!آلوده گفتم یاد آلودگی هوا افتادم...جالب بود که هیشکی به گردن نگرفت و آخر سر خدا مجبور خودش بیاد دخالت کنه و تهرانی ها رو نجات بده...خدا میدونه یه آلودگی دیگه پیداش بشه چی پیش میاد...مثلا آلودگی آب...آلودگی آب تهران...ازش چیزی شنیدید؟!از من نشنیده بگیرید ولی این شما و این آلودگی آب......این هم یکی از تحقیقاتی که یه دانشجوی خاکی برای آلودگی خاک و آب کرده!

         

پيشرفت تكنولوژي و تناسب نداشتن آن با محيط زيست و تغيير تمدن بشري طي دوران مختلف، ناديده گرفتن روابط صحيح ميان نيازهاي بشري و محيط زيست، زندگي موجودات در كره زمين را روز به روز با مسايل پيچيده تري مواجه ساخته است، به طوري كه انسان با فعاليتهاي كشاورزي، صنعتي و بهره برداري از منابع و امكاناتي كه براي ادامه زندگي در اين محيط انجام مي دهد، ضمن ايجاد تغييرات مفيد و مناسب، سبب آلودگي آن نيز مي شود. محيط زندگي انسان و پاكيزه نگهداشتن آن از جمله مهمترين و مؤثرترين عواملي است كه در زندگي فردي و اجتماعي، جسم و روان انسان را تحت تأثير قرار مي دهد. همچنان كه زندگي در محيطي پاكيزه و آكنده از نظم و زيبايي در روحيه انسان تأثير مطلوب دارد؛ محيط آلوده سرشار از زباله مي تواند مولد انواع بيماريها باشد.

در حالي كه همواره شاهد تخريب منابع طبيعي و محيط زيست طبيعي هستيم، وضعيت محيط زيست شهري در شهرهاي بزرگ از جمله تهران دست كمي از محيط زيست طبيعي ندارد. در كنار آلودگي مرگبار هوا و آلودگي صوتي در تهران با آلودگي آب اعم از منابع آبهاي سطحي و زيرزميني و آلودگي خاك روبرو هستيم.
در حال حاضر به دليل توليد بيش از حد زباله، جمع آوري غلط و بازيافت ناقص زباله هاي خانگي، صنعتي، بيمارستاني، پسابهاي صنعتي، فاضلاب شهري و نخاله هاي ساختماني و انباشت زباله در حاشيه شهرها با آلودگي شديد خاك و منابع آب روبرو هستيم.
براي ساماندهي پسماندها، بازيافت زباله ها و يا خروج خودروهاي فرسوده از شهر تهران و رفع آلودگي صوتي، رفع معضل فاضلاب خروجي بيمارستانها و هزاران نوع آلودگي كه تهران را در محاصره خود گرفته اند، برنامه هايي تدوين و اقداماتي صورت گرفته است، اما هيچ يك در كاهش مؤثر و بلندمدت اين آلودگيها مؤثر واقع نشده اند.
اقداماتی که در جهت افزایش تولید صورت گرفته است، چه در کشاورزی و چه در صنعت، به عنوان مثال تأسیس کارخانه ها و به کار انداختن وسایل موتوری متعدد، به کار بردن کود های شیمیایی و سموم نباتی نامناسب و زیاد، استفاده از فاضلاب ها و زباله های شهری و صنعتی، غالباً به طور غیر مستقیم ( از طریق آلودگی هوا و آب ) و مستقیم، باعث آلودگی خاک و در نتیجه از بین رفتن موجودات زنده و کاهش حاصلخیزی خاک شده است. اهمیت بحث در مورد آلودگی آب با سوالهای زیر روشن خواهد شد:

ذخایر آبهای ما در آینده چگونه خواهد بود؟

آب آلوده شده برای %75 مردم جهان در کشورهای رو به توسعه مسئله بسیار جدیتری است.

%80 بیماریهای جهان ناشی از آبهای آلوده شده است. در مقابل درصد بالای بیماری چه کنترلهایی انجام شده است؟

آیا تلاشی که برای بهبود کیفیت آب انجام شده کافی می‌باشد؟

آینده ذخایر آبها با این روند پیشرفت و تکنولوژی روز چگونه خواهد بود؟ 300 میلیون مکعب هدررفت آب تهران و .................... .

آب يك ماده ضروري جهت زندگي بر روي زمين و جزئي از بدن همه موجودات زنده است. برخي در آن زيسته و برخي آن را مي نوشند. گياهان و جانوران براي زندگي خود به آبي تقريباً خالص نيازمند بوده و در صورت آلودگي آن به مواد شيميايي و ميكروارگانيزم هاي مضر ادامه حيات برايشان ناممكن خواهد گشت.

آب شرط وجود حیات می‌باشد و اکثر قریب به اتفاق واکنشهای شیمیایی در محیط آبی صورت می‌گیرد. آب به علت پاره خواص ویژه اساسی نقش تنظیم کننده‌ای در طبیعت داشته و آن را در برابر تغییرات ناگهانی دما حفظ می‌کند. بعد از مصارف گوناگون (خانگی ، کشاورزی و صنعتی و …) تبدیل به پساب می‌شود. برای جلوگیری از آلودگی آب و محیط زیست توسط این پسابها باید راهکارهایی برا ی تصفیه و استفاده مجدد از آنها اتخاذ کرد.

                    

در بیشتر موارد، آلودگي شديد باعث مرگ ماهي ها، پرنده و ديگر حيوانات و حتي گاهي منجر به انقراض گونه‌اي خاص گشته است. آلودگي به نهرها، درياچه‌ها و مناطق ساحلي چشم اندازي نامطلوب و بويي نامطبوع خواهد بخشيد و ماهي‌ها و نرم تنان صيد شده از آب آلوده مخل سلامت بشر بوده و افرادي كه اقدام به نوشيدن آب ناپاك مي كنند ممكن است مريض شده و يا حتي در صورت استمرار طولاني مدت دچار سرطان و يا تولد كودكان ناقص گردند.

                         

پس تعریفی که از آلودگی آب می توان داشت اینست:

آلودگی آب عبارت است از افزایش مقدار هر معرف اعم از شیمیایی ، فیزیکی یا بیولوژیکی که موجب تغییر خواص و نقش اساسی آن در مصارف ویژه‌اش شود. به هر گونه ناخالصي آبهاي سطحي و زير‌زميني كه براي حيات موجودات زنده مضر باشد،آلودگي آب اطلاق مي گردد.

----------------------------------------

در همین ارتباط:

وضعيت منابع آب كشور نگران‌كننده است

آب‌هاي زيرزميني تهران آلوده است

طرح جلوگيري از آلودگي آب شرب تهران.عملی شده؟!

روزنامه سرمایه:آب جنوب تهران به نیترات آلوده است

سیاست روز:آب تهران در خطر آلودگي غسالخانه‌ها

ادامه مطلب

"باز آمد،چی؟!باران!نوروز!پایان!نه!...۱۶ آذر را گویم...این روز که تولدی بود...تولدی در کنار سه مرگ...سه رهایی...سه آزادگی...روزی از روزهای خدا...مثه بقیه...همه چی قشنگ بود...آسمون رنگارنگ...ولی دلا...دلای آدما اینجا نبود...تو آسمونا سیر می کرد...دنبال یه چیزی بود...یه چیز گنگ...میخاست مزمزش کنه...میخاست بهش دست بیابه...حتی اگر به قیمت جونش...اینجوری شد...دلا به پا ... دستا به مشت...همه یکدل...همه یکرنگ...آسمون رنگین نبود...گمونم قرمز حنایی بود...همه رنگ خون..همه جا رنگ عشق...عشق به میهن...عشق به ایران...اینجوری بود عزیز....قصه ی ما این بود....تولدی دوباره...تولدی دیگر...و روزها میگذرد و یاد آن روزها...یاد یاران...این شیرین سخنان...می کنیم و می گذریم...یاد باد...یاد باد..."

                             

۱۶ آذر شده است و آدرنالین رفته بالا،گرچه آنچنان که شایسته است یادنشد ولی باز سپاس پروردگار جهان را که یه کسی گفت...گفت امروز ۱۶ اذر است!روز دانشجو!...روز دانشجویی ولی به  کام غیر دانشجوها...در این روزهای پاییزی...دانشجوی ایرانی خسته و دل زده از دنیا،تکیه داده به ستون...ولی با امید به فردا...می رود به جنگ مشکلات...خسته نباشی دانشجو...روزت مبارک!ایشاا... که ۱۲۰ ساله شی...۱۴۰ ساله...اصلا ۱۶۰ ... ؟؟؟ !

               

   

مواد آلی...صحبت امروزم بحث در مورد این جزء حیاتی خاک است که در موردش صحبت ها،سخنرانی ها،پایان نامه ها انجام شده است ولی باز هر چه از او گوئیم کم است و کم!از دید بیولوژیکی و شیمی حاصلخیزی آن بگذریم اهمیت آن در جلوگیری از فرسایش موضوع بسیار مهمی است.(برای اطلاعات بیشتر می توانید به این مقاله رجوع کنید)در مورد خاکها باید گفت که اول از همه باید به حفاظت خاک اقدام ورزیم و سپس به حاصلخیزی آن توجه کنیم...می دانیم که فرسایش در ایران روند رو به رشدی دارد که نگران کننده است همچنین با توجه به پدیده ی جهان گرمایی اکثر ایران زمین با افزایش دمایی نزدیک به ۵ درجه سانتیگراد در پیرامون سال ۲۱۰۰ میلادی روبرو خواهد بود در کنار منابع کم و محدود آب تصور کنید آن روز را...تصور کن ایرانی بدون درخت و سبزی!تصور کن ایرانی که آدم ها توش خودکشی می کنن و به جان همدیگر می افتند!تصور کردن خیلی وقایع وحشتناک دیگر!

در ایران میانگین مواد آلی حدودا کمتر از ۰.۳٪ برآورد شده است(1) که نسبت به میانگین جهانی که حدودا ۱٪ است،کمتر می باشد.پس می توان با استفاده ی بهینه از کودهای سبز و حیوانی در کنار استفاده منطقی از کودهای شیمیایی هم در کشاورزی به نتایج بهتری دست یافت و هم در مبارزه با فرسایش خاک گام های بلندی برداشت....اگر بتوانیم میزان کنونی مواد آلی را در ایران افزایش دهیم می توانیم تا حدودی از قهقهرا رفتن خاک این سرزمین جلوگیری کنیم....آنگاه دیگر نگران کمبود سرمایه گذاری در کشاورزی نخواهیم بود(2) و رامن 11 ساله نگران آینده ی خود نخواهد شد در این سن کودکی اینگونه نگران!

                             

زندگی موجودات در خاک بستگی کامل به وجود مواد آلی برای انرژی و عناصر غذایی دارد.اگرچه وجود مواد آلی در خاک کاملا مفید است ولی خاکهایی که منحصرا از مواد آلی تشکیل یافته اند بطور طبیعی غیر حاصلخیز است زیرا همانطور که می دانیم یک خاک مطلوب دارای ۵۰ قسمت جامد که شامل ۵٪ مواد آلی و ۴۵٪ مواد معدنی و ۵۰٪ قسمت غیر جامد که در حالت ایده آل ۲۵٪ آن را هوا و ۲۵٪ بقیه نیز از آب پر شده است.مواد آلی خاک کل انواع مواد آلی موجود در خاک را در بر می گیرد:

                                    

–        بقایای تازه موجودات زنده

–        مواد آلی در حال تجزیه

–        مواد آلی مقاوم به تجزیه         

–        موجودات زنده خاک

مواد آلی خاک شامل،کلیه موجودات زنده اعم از میکروارگانیسم ها، کرمهای خاکی و غیره،بقایای تازه (ریشه های پیر گیاهان، بقایای محصول، کودهای آلی اضافه شده)و مواد آلی تجزیه یافته (هوموس) می باشد.مواد آلی خاک SOM در قسمت سطحی خاکهای زراعی معمولا کمتر از 6 % است.این مقدار نتیجه حاصل از افزایش و کاهش SOM است که هر سال صورت می گیرد.مواد آلی خاک ناپایدار labile هستند و به سادگی دچار تغییرات شیمیایی، فیزیکی یا بیولوژیکی شده و از محیط خارج می شوند.همچنین مواد آلی خاک تجدید شونده renewable هستند و با ورود مواد آلی تازه جایگزین می شوند.

                     

برای حفظ مواد آلی خاک در سطح مطلوب باید:کوددهی مناسب،تناوب محصول و عملیات شخم و برگرداندن بقایای محصول به خاک صورت گیرد.

عوامل کنترل کننده میزان SOM(مواد آلی خاک)عبارتند از: 1- نوع مواد مادری (بافت)، اقلیم، شیب و عملیات مدیریتی موجود 2- اقلیم- مواد مادری که عناصر غذایی خود را در اثر بارندگی (آبشویی) از دست نداده اند و یا دارای دما و بارندگی مناسب هستند مواد آلی بیشتری دارند. 3- عملیات مدیریتی با اثر بر روی بیوماس (محصول و بقایای آن)، نهاده های تولید (آب، کودو گونه) و مدیریت بقایا (تجهیزات و برداشت) همه روی SOM اثر دارند. 4- هر چه ماده خشک تولیدی زیادتر می شود SOM هم بیشتر خواهد شد. 5- آنچه پس از برداشت محصول همراه با ریشه در خاک می ماند SOM را تحت تاثیر قرار می دهد.

10 تا 30 درصد از مواد آلی  بخش فعال ماده آلی را تشکیل می دهد. که برای زنده نگه داشتن میکروارگانیسم ها لازم است.

 بخش اعظم مدیریت خاک به بخش فعال ماده آلی بر می گردد. بخش غیر فعال همان هوموس است. افزودن مواد آلی تازه به خاکی که فاقد مواد قابل تجزیه است موجب می شود: 1- باکتریها، قارچها و اکتینومیست ها به سرعت رشد کنند. 2- رشد آنها موجب تجزیه سریع مواد آلی خواهد شد.

نقش هوموس در خاک را می توان در موارد زیر برشمرد:

آب و مواد غذایی را در خاک نگه می دارد. در تشکیل ساختمان خاک دخالت دارد. تجزیه شده و عناصر غذایی را آزاد می سازد. سموم و آفت کشها را تثبیت می کند. هوموس تقریبا با سرعت 5/2 درصد در سال تجزیه می شود. شخم خوردن خاک را بهبود می بخشد. رس، شن و سیلت را می پوشاند و آنها را تیره می سازد.نفوذ هوا و آب را تسهیل می کند.نگهداری آب را بهبود می بخشد.فرسایش را کاهش می دهد.

در مورد اندازه گیری مواد آلی خاک مواد آلی خاک به صورت کربن آلی اندازه گیری می شود. و مواد آلی بر اساس این فرض که کربن آلی 58 % ماده آلی است محاسبه می شود.برای تبدیل کربن آلی تعیین شده به مواد آلی باید مقدار آن در 72/1 ضرب شود.(جهت آشنایی با چگونگی اندازه گیری کربن آلی خاک به وبلاگ جناب آقای عادلی-اینجا-مراجعه کنید.اطلاعات خوبی گیرتان می آید)

  

باید گفت که وجود مواد آلی در خاک = سلامتی خاک

سلامت خاک عبارتست از تغییر در کیفیت خاک در طی زمان در اثر بهره بداری انسان یا وقایع طبیعی. تعیین SOM یکی از پارامترهای ارزیابی کیفیت خاک یا سلامت خاک است. تعیین توابع مختلف کمیت و کیفیت ماده آلی خاک به عنوان شاخصی برای سلامت خاک است. همچنین وضعیت موجودات زنده را نشان می دهد.از واژه های تشریحی برای سلامت خاک می توان به موارد زیر اشاره کرد:

مواد آلی بالا،ظاهر محصول= سبز، سالم و آبدار،فرسایش- فقدان خاک،کرمهای خاکی فراوان،نفوذ پذیری- سریع بدون آب ماندگی و تراکم - ناچیز باشند.

                 

ادامه مطلب